روانشناسی نوجوان، مشاوره نوجوانان، روانشناس نوجوان
آشنایی با روانشناسی نوجوان، مشاوره روانشناسی نوجوانان و کلینیک روانشناسی نوجوان
روانشناسی نوجوان و مشاوره نوجوانان از این حیث مهم است که نوجوانان در این سن حساس به جز مسائل مربوط به بلوغ جسمی و جنسی با مشکلاتی از قبیل هویتیابی اجتماعی، هویتیابی جنسی، نحوه ارتباط با والدین و دوستان، داشتن استقلال، گرایش به فضاهای مجازی، نحوه انتخاب رشته تحصیلی و تصمیمگیری درباره آینده، اضطراب و افسردگی و … روبرو میشوند. این مقاله اطلاعات مفید و کاربردی و نحوه برخورد با موضوعات بالا را در اختیار شما نوجوانان و والدینی که نگران فرزندان خود در این سن هستید؛ قرار میدهد.
روانشناسی نوجوان، مشاوره نوجوانان
روانشناسی نوجوان یا مشاوره نوجوان، امروزه بهطور قابلتوجهی به فرزندان در این سن حساس کمک میکند. نوجوانان امروزه زیر فشار بیشتری نسبت به نوجوانان نسلهای گذشته هستند و بیشتر تحت تأثیر قرار میگیرند. بهجز شرایط خاص دوران نوجوانی (بلوغ) که نوجوانان را دچار استرس میکند فشارهای اجتماعی، فشارهای آکادمیک و خانوادگی که امروزه وجود دارد نوجوانان را برای سازگاری تحت تأثیر قرار میدهد.
به چه مرحلهای نوجوانی میگوییم؟
روانشناسی نوجوان، نوجوانی را مرحله انتقال از دوران کودکی به بزرگسالی میداند که تغییرات جسمی و روحی در این دوران اتفاق میافتد و زمانی برای به دست آوردن استقلال و کشف خود است. بسیاری از نوجوانان در این دوره به دلیل تغییرات جسمانی ازجمله بلوغ و مسائل هویتیابی و استقلال و … دچار تغییرات رفتاری و فکری عمدهای میشوند که ارتباط با خانواده آنها را دچار مشکل میکند که اگر این مشکل بهدرستی هدایت نشود به زندگی نوجوان خدشه وارد میکند. اگر به دنبال اطلاعات دقیق و درستی درباره ویژگیهای نوجوان خود هستید و درباره نحوه برقراری ارتباط مؤثر دنبال راهکارمیگردید؛ روانشناسان و مشاوران نوجوان ذهن آرا به شما این خدمات را ارائه میدهند.
- ارتباط با خانواده
- ارتباط با دوستان
- بلوغ
- سلامت روان
- نوجوانان در دنیای امروز
- دانشگاه
من کیستم؟
جایگاه من در اجتماع کجاست؟ دوران نوجوانی مهمترین دوران در شکلگیری شخصیت فرد و یا به عبارتی دوران رشد هویت شخصی است که برای نوجوانان هیجانانگیز است. بهعبارتیدیگر نوجوانان در این دوران به دنبال یافتن خود در زمینههای مختلف ازجمله اجتماعی و جنسی هستند. روانشناسی نوجوان پاسخ سوال های شما در این ضمینه است.
هویتیابی اجتماعی
نوجوانان نیازمند یک هویت اجتماعی هستند. نوجوانان از طریق موقعیت فرهنگی، قومیت، خانواده، مدرسه، تائید یا انکار اطرافیان و … هویت اجتماعی خود را مییابند. با توجه به اینکه هویت اجتماعی نوجوانان بهسرعت در حال تغییر، تهدید و یا سوءاستفاده هستند جای تعجب نیست که یک کودک ممکن است دچار افسردگی شود. متخصصین روانشناسی نوجوان ذهن آرا به شما والدین راهکارهای مفیدی را ارائه میدهند که با استفاده از آنها فرزندان خود را حمایت کنید تا با اضطراب و استرس کمتری هویت و نقش اجتماعی مناسب خود را پیدا کنند.
هویتیابی جنسی
هویت جنسی و گرایش جنسی در دوران نوجوانی بسیار چالشبرانگیز است. هویت جنسی به توصیف جنسیت افراد (مردانه، زنانه، دوجنسیتی) و نقشهای جنسیتی میپردازد و گرایش جنسی اشاره به الگوی جذب فرد به افراد دیگر دارد که شامل گرایش به جنس مخالف، همجنسگرا و گرایش به دو جنس است.
رشد جنسی نهتنها برای خود نوجوانان بلکه برای خانوادهها نیز گیجکننده و اضطرابآور است. هویت جنسی و گرایش جنسی جوانان در طول دوره نوجوانی بهطور مداوم در حال تغییر و تغییر است. نوجوانان در این دوران ممکن است رفتارهای مخالف جنس خود ر ا نشان دهند مثلاً دختری که رفتارهای خشن و پسرانه انجام میدهد که متناسب با هویت جنسیاش نیست و یا نوجوانی که به همجنس خود گرایش دارد. این رفتارها والدین را بهشدت نگران میکند. مرکز مشاوره نوجوان ذهن آرا به فرزند شما کمک میکند تا هویت جنسی خود را بیابد و به اعضای خانواده آموزش میدهد که چگونه از فرزند خود در این زمینه حمایت کنند تا نوجوانشان این دوره حساس را بهخوبی سپری کند.
ارتباط با خانواده
حس خودخواهی و استقلال در رفتار و تفکر در دوره نوجوانی بسیار عمیقتر است زیرا نوجوانان درک بیشتری نسبت به جهان اطراف کسب میکنند و اعتمادبهنفس بیشتری دارند. توسعه استقلال در دوران نوجوانی، نوجوانان را برای تصمیمگیریهای احساسی و رفتاری مبتنی بر ارزشها کمک میکند و آنها را برای دوران بزرگسالی آماده میکند؛ اما این اغلب باعث ایجاد تنش بین والدین و نوجوانان میشود. بهجای برقراری ارتباط، این نزاع و شورش، کیفیت و نوع رابطه والدین با فرزندان را تحت تأثیر قرار میدهد. در این دوران جایگاه والدین نسبت به دوران کودکی برای فرزندانشان تغییر میکند. بهطورکلی استقلال در نوجوانان را براساس روانشناسی نوجوان میتوان به چهار دسته تقسیم کرد:
استقلال عاطفی. مربوط به احساسات و احساسات درگیر در ارتباط با دیگران است. هنگامیکه نوجوان با مشکلی مواجه میشود تلاش میکند که مستقل از حمایت عاطفی دیگران و بدون تکیه بر والدین راهحلی برای مشکل خود پیدا کند.
استقلال فکری. در دوران نوجوانی تغییر در تفکر ایجاد میشود. برای اولین بار فرزندان با دید نقادانه به رفتار و افکار والدین نگاه میکنند و در برابر آنها نیز مخالفت میکنند.
استقلال فکری. در دوران نوجوانی تغییر در تفکر ایجاد میشود. برای اولین بار فرزندان با دید نقادانه به رفتار و افکار والدین نگاه میکنند و در برابر آنها نیز مخالفت میکنند.
استقلال ارزشی. استقلال ارزشی به تصمیمگیری مبتنی بر ارزش شخصی فرد در انتخابهای معنوی، سیاسی و اخلاقی دارد که ممکن است این تصمیمگیریها مغایر با نظرات والدین باشد.
نوجوانان برای استقلال خود مبارزه میکنند تا به خودکفایی و تبدیلشدن به بزرگسالان با زندگی مستقل دست پیدا کنند. با این وجود آنها باید از خانوادههایشان پشتیبانی و هدایت داشته باشند. شما والدین گرامی میتوانید با یادگیری مهارتهای ارتباطی مؤثر به نوجوان خود در این مسیر سخت کمک شایانی داشته باشید. مرکز مشاوره نوجوان ذهن آرا، شما والدین را در این مسیر همراهی میکند.
ارتباط با دوستان
دوستی بخش مهمی از زندگی در تمام سنین است اما نقش دوستی در سن نوجوانی با توجه به تأثیرات گسترده و مهمی که دارد پررنگتر است. در دوران نوجوانی، نوجوانان زمان بیشتری با دوستان خود سپری میکنند و پذیرش و حمایت گروه دوستان برای آنها از ارتباط با خانواده و حمایت خانوادگی مهمتر است.
چرا دوست برای نوجوان مهم است؟
برای نوجوان دوستان میتوانند مانند یک گروه پشتیبان باشند. دوستان به نوجوانان احساس تعلق، احساس باارزش بودن، کمک به توسعه اعتمادبهنفس، حس امنیت، اطلاعاتی درباره تغییرات دوران بلوغ، راهی برای آزمایش ارزشها، نقشها و هویتهای مختلف و فرصتی برای تجربه روابط عاشقانه را میدهند.
دوستی مثبت به نوجوانان کمک میکند تا مهارتهای اجتماعی و احساسی مهم مانند حساسیت به افکار، احساسات و سلامت دیگران را یاد بگیرند. گاهی نوجوانان در این سن بر اثر تحت تأثیر قرار گرفتن روابط دوستی ناسالم به راههای خطرناکی مانند بزهکاری، اعتیاد و … کشیده میشوند.
نوجوانان ممکن است بر روی دوستانشان متمرکز باشند اما هنوز برای کمک و پشتیبانی شما برای ایجاد و حفظ دوستیهای مثبت و حمایتی نیاز دارند. شما والدین میتوانید با برقراری رابطه گرم و حمایتی و فعالانه گوش دادن به فرزندانتان به آنها در دوستیابی کمک کنید. روانشناسان نوجوان ذهن آرا در این مسیر شما را یاری میکنند.
سلامت روان و اهمیت آن در روانشناسی نوجوان
همانطور که بیماری جسمانی فرزندان برای والدین مهم است باید بهسلامت روان فرزند خود نیز توجه داشته باشید. والدین باید درباره مسائل بهداشت روانی در نوجوانان اطلاعات مناسبی به دست بیاورند. اختلالات شایع در دوران نوجوانی
اختلالات اضطرابی اختلال اضطرابی در نوجوانان با علائمی مثل سردرد، گیجی، تغییر در وزن، احساس نگرانی شدید، ترس از مرگ، تنگی نفس، تعریق بیشازحد، ضربان قلب شدید و … مشخص میشوند. افسردگی از دست دادن علاقه به فعالیتهای موردعلاقه، تغییر در میزان و کیفیت خواب، مشکل تمرکز کردن روی تکالیف مدرسه، تغییر در میزان غذا خوردن، احساس غم و اندوه و ناامیدی شدید و … ازجمله علائم افسردگی در نوجوانان هستند.
متأسفانه حدود نیمی از نوجوانان مبتلا به بیماریهای روانی هستند به دلیل اینکه والدین بیماری فرزند خود را جدی نمیگیرند و نگران از برچسب خوردن فرزند خود هستند؛ درمان نمیشوند. اگر وضعیت سلامت روان نوجوانان بدون بررسی و درمان بمانند برای نوجوانان خطرات بسیاری در پی دارد مثلاً نوجوانی ممکن است به دلیل مشکلات رفتاری و تحصیلی از مدرسه اخراج شود و دیگری ممکن است به اعتیاد یا جرم کشیده شود.
اگر درباره وضعیت سلامت روان نوجوان خود نگران هستید هر چه سریعتر به متخصص روانشناس نوجوان مراجعه کنید. درمان کوتاهمدت با یک متخصص روانشناس نوجوان میتواند تفاوت زیادی در کیفیت زندگی نوجوان شما داشته باشد. روانشناسان نوجوان ذهن آرا در این زمینه در کنار شما نوجوانان و والدین هستند.
بلوغ
اگر والدین رابطه مؤثری با نوجوانان خود نداشته باشند و نتوانند اطلاعات صحیحی را در اختیار نوجوانان بگذارند، آنها ممکن است این اطلاعات را از طریق دوستان یا فضای مجازی به دست آورند که سلامت روانی و جنسی آنها به خطر میافتد. روانشناسان نوجوان ذهن آرا در جلسات مشاوره اطلاعات صحیحی درباره دوران نوجوانی و بهداشت جنسی به نوجوانان ارائه میدهند و از میزان این استرس و تأثیر آن بر زندگی نوجوانان میکاهند.
در طول نوجوانی (معمولاً سن ۱۰ تا ۲۰ سالگی)، پسران و دختران ازنظر قدی و وزنی مانند بزرگسالان میشوند و بلوغ جنسی را تجربه میکنند. زمان و سرعت این تغییرات در افراد مختلف متفاوت است و تحت تأثیر وراثت و محیط هستند. این تغییرات بهخصوص در زمینه جنسی، استرس شدیدی را به نوجوانان وارد میکنند. دادن اطلاعات درست به نوجوانان در این زمینه از میزان استرس آنها میکاهد.
علاوه بر بلوغ جنسی و جسمی، نوجوانان بلوغ عاطفی و اجتماعی را نیز تجربه میکنند؛ که در آن نوجوانان به دنبال استقلال و هویت خود هستند. به ارزیابی نقاط قوت و ضعف شخصیت خود میپردازند و با ایجاد اهداف بلندمدت تصمیمگیری درباره آینده خود را آغاز میکنند.
نوجوانان در دنیای امروز
با توجه به زندگی امروزه فضای مجازی جایگاه خاصی در بین افراد پیداکرده است. بسیاری از والدین از اعتیاد نوجوانان خود به فضای مجازی و گرفتن اطلاعات نامناسب سنشان نگران هستند. فضای مجازی و تلفن همراه بخش بزرگی از زندگی روزمره نوجوانان است.
باید توجه داشته باشید که امروزه فضای مجازی روش برقراری ارتباط و وسیلهای برای یادگیری است اما نوجوانان ممکن است از طریق این فضای مجازی در زندگی دچار مشکلات جدی شوند. با نوجوان خود درباره فواید و مضرات فضای مجازی و تلفن همراه گفتگو کنید. دراینارتباط از سرزنش و نصیحت خودداری کنید هرچند که ممکن است در این گفتگو با مقاومت مواجه شوید.
بهطورکلی چگونگی صحبت با نوجوانان سخت است. چگونه میتوانید بهطورجدی درباره موضوعاتی که ممکن است برای آنها خطرآفرین باشد بدون آنکه آنها ناراحت یا عصبانی شوند صحبت کنید؟ چگونه میتوانید اطمینان حاصل کنید که مکالمه شما مؤثر است و واقعاً تغییراتی ایجاد میکند؟ مرکز مشاوره نوجوان ذهن آرا راهکارهای مفید و مؤثری درباره نحوه برقراری ارتباط با نوجوانتان را در اختیار شما والدین قرار میدهد.
مشاوره تحصیلی
ازآنجاییکه شخصیت نوجوان در حال تغییر و شکلگیری است بنابراین ممکن است تصمیمات متفاوتی درباره موضوعات مختلف ازجمله انتخاب رشته تحصیلی دبیرستان و دانشگاه داشته باشد و چون والدین اطلاعات جامع و دقیقی درباره تغییرات نظام آموزشی موجود و بازار کار ندارند نمیتوانند بهصورت جامع و درست نوجوانان خود را در این مسیر یاری کنند.
در جلسات مشاوره تحصیلی ذهن آرا متخصصین با در اختیار گذاشتن اطلاعات کامل درباره رشتههای تحصیلی دانشگاه و آینده کاری آنها شما نوجوانان و والدین گرامی را کمک شایانی میکنند. علاوه بر انتخاب رشته تحصیلی، مشاوران تحصیلی، مهارتهای مطالعه، نحوه حفظ انگیزه، انتخاب هدف درست، بررسی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، نحوه برخورد با موانع یادگیری و … را نیز به دانش آموزان یاد میدهند.
خدمات مرکز مشاوره نوجوانان تهران
نوجوانان ممکن است در این دوران حساس دچار اختلال های روحی و مشکلات رفتاری شوند که در صورت شدید بودن این مشکلات نیاز به مشاوره توسط یک دکتر مشاور نوجوانان خوب احساس می شود. درمان انواع اختلالات کودک و نوجوان در کلینیک روانشناسی ذهن آرا توسط درمانگر های باسابقه و متخصص انجام می شود. مشکلاتی نظیر:
مشکل هویت، اعتیاد در نوجوانان، اضطراب، اعتماد به نفس، پرخاشگری، خود ارضایی و مشکلات جنسی، افسردگی و دیگر مشکلات رایج بین نوجوانان
اهمیت مشاوره کودک و نوجوان
شاید همگی به طنز، این جمله که روانشناس ها میگویند: “رفتار و عواطف ما ریشه در کودکی ما دارد” را شنیدهایم. در واقع شخصیت ما انعکاسی از کودکی ماست. روانشناسان دورهای طلایی برای کودک و نوجوان در نظر میگیرند که در این دوره رشد ذهن، روان و جسم صورت میگیرد. بیشترین تغییرات و شکل دهی تا ۷ سالگی است. معمولا صحبت کردن در مورد مشاوره کودک و نوجوان برای والدین ساده نیست، و پدر مادرها دوست ندارند فرزندشان نیاز به مشاوره و درمان داشته باشد. این موضوع باعث میشود که والدین، فرزند خود را نزد درمانگر نبرند و این باعث ایجاد اختلال در بزرگسالی کودک میشود. زیرا درمانهای روانشناسی کودک و نوجوان میتواند زندگی فعلی و آینده کودک را تغییر دهد و باعث رشد و شکوفایی او در آینده شود. نکته مثبت این است که خوشبختانه اختلالات روانی در کودکان و نوجوانان قابل درمان است.
سلامت روان بخش مهمی از سلامت کلی کودک است و تاثیر زیادی بر سلامت جسمی کودک و توانایی های او دارد. سلامت روانی کودک تاثیرات بلند مدتی بر توانایی کودک و شکوفایی استعدادش به عنوان نوجوان و حتی به عنوان یک بزرگسال دارد. طبق آماری که انجمن روانشناسی آمریکا (APA) منتشر کرده است ۱۵ میلیون کودک در ایالات متحده در معرض انواع اختلالات روانی هستند. برای اولین بار بعد از ۱۳ سال NHS DIGITAL آمار جدیدی درباره سلامت روان کودکان و نوجوانان در انگلیس منتشر کرد که در اینجا برخی از یافتهها را بررسی میکنیم. در نظرسنجیای که در سال ۲۰۰۴ انجام شد، نشان داد که از هر کودک ۵ تا ۱۵ سال، یک نفر دچار یکی از اختلالات سلامت روان است. در ارقام تازه منتشر شده در سال ۲۰۱۷ این میزان به ۱ نفر در ۹ نفر رسیده است.
تعریف مشاوره کودک و نوجوان
دورهی کودکی و نوجوانی دوره بسیار حساسی در زندگی فرد است و اگر مشکلی در این دوره بوجود بیاید نباید از آن غفلت کرد و باید هرچه سریع تر به متخصص مراجعه نمود زیرا این مشکلات زمینه ساز مشکلات بزرگتر در بزرگسالی میشوند و ممکن است درمان آن سخت تر و زمان برتر باشد. در پاسخ به این پرسش که مشاوره کودک و نوجوان چیست؟ باید بگوییم مشابه مشاوره در بزرگسالان است. یعنی جلسات در فضایی امن برگزار میشود تا در افکار، رفتار و احساسات کودک تغییراتی ایجاد شود. تنها تفاوت بزرگ میان درمان بزرگسالان و کودک درمانی این است که درمانگر در جلسات کودک درمانی، باید اطمینان حاصل کند که کودک اتفاقات را به خوبی درک کرده و این حس که تنها نیست در او بوجود آمده باشد.
جلسات مشاوره کودک میتواند تنها با خود کودک، همراه با والدین کودک و یا با بیش از یک خانواده برگزار شود. به طور خلاصه مشاوره کودک نوعی درمان است برای کودکان و نوجوانانی که یک یا چند بیماری روانی دارند و همچنین به نوجوانانی که دچار تروما شدهاند و محیط خانه برای آنها استرس زا میباشد. بسیاری از مسائلی که این کودکان با آنها روبرو هستند تقلیدی از مسائلی است که بزرگسالان در زندگی روزمره خود با آنها روبرو هستند. موضوعات رایجی مثل اضطراب، افسرگی و … در مشاوره کودک، درمانگر مشکلات را به بخشهای قابل کنترل تجزیه میکند و کودک میتواند آنها را بهتر درک کند و با آنها کنار بیاید.
ما در کلینیک حال خوب من با بهرهگیری از جدیدترین مقالات تربیت و درمان کودکان مشاوره و رواندرمانی را بصورت حضوری و با استفاده از روشهای متناسب با هر کودک مثل بازی درمانی، رفتاردرمانی انجام میدهیم. درمانگر کودک و نوجوان ما بصورت تخصصی در این حیطه کار میکند و از درمانگری بزرگسالان کاملا جداست. درمان یا مشاوره بصورت تنها با کودک و در مواردی برای اصلاح شیوههای رواندرمانی با حضور والد یا والدین و یا با استفاده از خانواده درمانی ساختاری انجام میشود.
در برخی موارد که امکان مراجعه حضوری نیست، یا برای عزیزانی که در شهرستان یا خارج از کشور زندگی میکنند، امکان مشاوره آنلاین را فراهم آوردیم تا بصورت تلفنی یا تصویری با روانشناس کودک و نوجوان کلینیک دکتر کربلایی مشاوره داشته باشند. در برخی موارد این درمان ممکن است به همین صورت ادامه پیدا کند و در مواردیکه نیاز به حضور کودک است توصیه به مراجعه یا ارجاع به مرکز نزدیکتر داده میشود.
مشاوره کودک و نوجوان چه موضوعاتی را شامل میشود؟
مشاوره کودک و نوجوان موضوعات مختلفی را شامل میشود از جمله:
- طلاق یا جدایی (Divorce or separation)
- مرگ عزیزان (Death of a loved one)
- تروما یا آسیب (trauma)
- سوءاستفاده جنسی (Sexual abuse)
- قلدری (Bullying)
- آزار عاطفی (Emotional abuse)
- آزار جسمی (Physical abuse)
- جابه جایی محل زندگی خانواده یا کودک
- سوء مصرف مواد یا اعتیاد در خانواده
- اختلالهای روانی مثلافسردگی نوجوانان
- و کودکان، اضطراب و وسواس فکری
علاوه بر این، کودک درمانی بر ۵ هدف متمرکز است:
- ایجاد عزت نفس بیشتر در کودکان و نوجوانان
- کمک به بهبود مهارت های ارتباطی کودک و نوجوان
- تحریک رشد سالم و عادی
- ساخت پشتوانهی عاطفی مناسب
- بهبود واژگان عاطفی
رواندرمانی برای رفع اختلالات و بیماریهای روانی نیز انجام میشود، از جمله:
- اختلال بیش فعالی , نقص توجه
- افسردگی
- اختلال وسواس جبری و اضطراب
- انواع اختلالات خوردن
- خودزنی
به طور خلاصه کودک درمانی از نظر موضوعاتی که شامل میشود و اهداف، بسیار شبیه درمان برای بزرگسالان است، اما تکنیکها و روشهایی که در این مشاوره استفاده میشود متفاوتاند و متناسب با سن کودک و درک او از دنیای اطراف خود بوده و بیشتر با بازی همراه است.
چه زمانی باید برای ارجاع فرزندان نزد یک مشاور اقدام کرد؟
اصولا افراد بزرگسال دوران کودکی را به عنوان یک دورهی زمانی بیخیالی و پر از بازی تلقی میکنند، اما این صحیح نیست. کودکان مستعد همان اختلالات روانیای هستند که در بزرگسالان بروز پیدا میکند. همانطور که در آمار منتشر شده دیدیم: از هر ۹ کودک یک نفر دچار اختلال است. در دوران نوجوانی هورمون ها در حال تغییر هستند و در نتیجه نوسان حالات روحی امری طبیعی محسوب میشود. تحمل زندگی کمی دشوار میشود و چون والدین مشغول کار هستند یک جدایی بین خانواده و نوجوان صورت میگیرد و نوجوان ممکن است به جای خانواده به دوستان خود روی آورد.
گروه همسالان میتوانند در برابر برخی از مشکلات پیش روی نوجوان مفید باشند اما هنگامی که نشانههای بیماری روانی در او ظاهر شود به چیزی بیش از گروه همسالان نیاز است. اختلالهای روانیای مثل افسردگی، اضطراب، اختلال دو قطبی، اختلال نقصان توجه ( ADD ) و … وقتی کودکی از پریشانی روانی، عاطفی یا اجتماعی رنج میبرد، مقابله با آن دشوار است به خصوص هنگامی که احساس میکنید هیچ کاری جوابگوی فرزندتان نیست، در این جاست که یک مشاور کودک و نوجوان خوب میتواند بسیار مفید باشد.
یک مشاور کودک خوب میتواند موارد اساسی را که بر سلامت روان فرزند شما اثر میگذارد به خوبی شناسایی کند و به سرعت درمانی را که برای فرزند شما مناسب تر است، شروع کند. واقعیت این است که بسیاری از کودکان و نوجوانان قادر به پردازش کامل پیچیدگیهایی که همراه با مسائل عاطفی و روحی روانی تجربه میکنند نیستند. اینجاست که مشاوره میتواند دقیقا همان چیزی باشد که کودک شما برای رسیدن به تمامیت ذهنی نیاز دارد.
به یاد داشته باشید که هدف اصلی مشاوره کودک و نوجوان استفاده از دانش و تخصص یک مشاور برای از بین بردن نگرانیهای شما و کمک به فرزند شماست. مشاور کودک میتواند از ابزارهای مناسب برای مقابله با مسائل روانی بوجود آمده در فرزند شما استفاده کند. علاوه بر آن به شما و فرزندتان کمک کند تا اوقات ناخوشایند، ترسناک، تحریک کننده اضطراب و چالش برانگیز را با استرس کمتری پشت سر بگذارد. چنانچه نوجوان دچار اختلالی شود و به موقع اقدام مناسبی برای درمان صورت نگیرد ممکن است خودش برای رهایی از این وضع دست به خوددرمانیهایی بزند و به طور مثال به مصرف مواد روی آورد. حال چه علائمی به ما هشدار میدهند که فرزند ما ممکن است به مشاوره نیاز داشته باشد؟
در این بخش میخواهیم به علائم و اتفاقاتی که ممکن است در فرزند ما رخ بدهد و باید برای درمان آن به مشاور کودک رجوع کنیم اشاره کنیم
- احساس نامیدی و غم مداوم
- عصبانیت مداوم و تمایل به واکنش بیش از حد به موقعیتها
- نگرانی مداوم، اضطراب یا ترس
- نگرانی از بیماری جسمی یا ظاهر خودش
- افت ناگهانی و غیر قابل توضیح نمرات درمدرسه
- از دست دادن علاقه به فعالیتهایی که زمانی از آن لذت میبرد
- تغییر در الگوهای خوابیدن یا خوردن
- ترجیح می دهد تنها باشد و در جمع دوستان و خانواده شرکت نکند
- شنیدن صداهایی که در آنجا نیست و واقعیت ندارد
- ابراز افکار خودکشی
- عدم توانایی در تمرکز، روشن فکر کردن یا تصمیم گیری
- انجام کارهای روزمره به طور وسواسی مانند شستن دستها یا تمیز کردن مکرر وسایل
- تجربه ی کابوس
- مصرف الکل یا مواد مخدر
- با وسواس غذا خوردن و مشکلات گوارشی
- شرکت در اقدامات خشن مانند آتشسوزی یا کشتن حیوانات
اگر کودک یا نوجوان برخی یا بسیاری از علائم بالا را نشان دهد، به احتمال خیلی زیاد به درمان نیاز دارد. درمان در کودکان میتواند بسیار مفید باشد به خصوص اگر در زمان مناسب انجام گردد. اما برخی اتفاقات هستند که باعث ایجاد تنش و افسردگی در کودک میشوند اما نیازی به مراجعه به مشاور کودک نیست و فقط نیاز به کمی صبر کردن و وقت دادن به کودک است.
مواردی مانند:
- طلاق والدین
- تغییر مدرسه، شهر یا کشور
- ورود فرزند جدید به خانواده
اینها مواردی هستند که با اینکه میتوانند تاثیر بدی روی رفتار و احساسات فرزند شما بگذارند اما در اکثر موارد با گذشت زمان مسئله حل میشود. درواقع گاهی لازم است فقط صبر کنید و نگاه کنید.
معیار های یک مشاور کودک و نوجوان خوب چیست؟
و اما ما چگونه میتوانیم مشاور خوب برای فرزندمان پیدا کنیم؟ شاید این اصلیترین سوالی باشه که ذهن والدین کودک را درگیر خودش کرده باشد. از طرفی همهی ما میدانیم که هیچ دو کودکی مشابه هم نیستند پس خیلی نمیشود به نقل قولهای دیگران در مورد خودشان اعتماد کرد زیرا ممکن است مشاوری که توانسته مشکل کودک همسایه را حل کند، نتواند مشکل فرزند من را حل کند.
یک روانشناس کودک خوب روانشناسی است که تسلط کامل به امور کودک داشته باشد و تکنیکهای مناسبی را به والدین آموزش دهد که منجر به افزایش رفتار مطلوب کودک و کاهش رفتار نامطلوب او شود. والدین هنگام مواجههی اولیه با مشاور، شکایتهای خود را با لحنهای مختلف و هیجاناتی از قبیل نگرانی و ترس بیان میکنند و به دنبال راه حل هستند. مشاور کودک باید ابتدا اولویت خود را به آرامش رساندن پدر و مادر قرار دهد و علاوه بر دلگرمی دادن، این هیجانات را تجزیه و تحلیل کند.
یک مشاور کودک خوب ابتدا میکوشد که حس اعتماد بین خود و والدین را تقویت کند. با کارهایی از قبیل اینکه شنوندهی خوبی باشد و والدین را به خوبی درک کند و دلسوز آنها باشد، دلسوز کودک باشد و والدین را بابت رفتارهای خوبشان مورد تحسین قرار دهد. ما در اینجا میخواهیم معیار هایی را معرفی کنیم که خانواده ها با سنجیدن آنها بتوانند مشاوری را پیدا کنند که بتواند مشکل آنها و فرزندشان را حل کند.
- درگیر کردن والدین در روند درمان: درمانگر باید شما را از روند درمان آگاه سازد و از پیشرفت فرزندتان با خبر کند. همچنین باید شیوههای صحیح رفتار با فرزند و فرزند پروری را به شما آموزش دهد.
- ارتباط با افرادی که میتوانند در روند درمان کمک کنند: کودک با آدمهای زیادی در ارتباط است و بسیار دیده شده که کودک با سفارش افرادی مثل معلم به روانشناس ارجاع داده شده است. درمانگر باید با این افراد در ارتباط باشد تا اشراف کامل بر روی رفتار های کودک داشته باشد.
- رعایت فاصله عاطفی مناسب با کودک: یک مشاور خوب ضمن برقراری رابطه خوب و حمایت عاطفی کودک باید به این نکته توجه داشته باشد که این کارها را به نحوی انجام دهد که باعث ایجاد وابستگی بین او و کودک نشود.
- اشتیاق درمانگر برای درمان: یکی از مهمترین معیارهایی که باید به آن توجه داشت میزان علاقه و اشتیاق درمانگر به درمان است. به این دلیل که علاقه و اشتیاق درمانگر نقش زیادی در شکلگیری رابطهی میان کودک و مشاور دارد و باعث میشود که کودک از روند درمان لذت ببرد.
- رازداری: درمانگر باید بتواند حس اعتمادی بین خودش با والدین و خودش با کودک ایجاد کند که طرفین، بدون هیچ خجالت و احساس شرمی همهی مسائل را با او در میان بگذارند.
- تخصص: مهارت و تخصص درمانگر در مواجهه با مسائل مربوط به کودکان لازمهی درمان موثر است. روانشناس کودک و نوجوان باید بداند که در مقابل مشکل کودک چه سوالاتی را بپرسد و چگونه پاسخهارا تجزیه و تحلیل کند.
چطور فرزند خود را برای مراجعه به مرکز مشاوره متقاعد کنم؟
صحبت کردن با کودکان دربارهی رفتن پیش مشاور کار سادهای نیست . خیلی از بچهها از رفتن پیش مشاور میترسند و خیلیها ممکن است اصلا از نصیحت شنیدن خوششان نیاید. در اینجا بعضی از راهکارهایی را که میتواند کمک کند تا شما فرزند خود را برای مراجعه به مشاور متقاعد کنید را توضیح می دهیم:
- ابتدا زمان خوبی را برای صحبت در این باره پیدا کنید و به صحبتهای آنها به خوبی گوش دهید و سعی کنید به آنها اطمینان دهید که مشکلی ندارند.
- نگرانیها، تجربیات و احساسات فرزندان را جدی بگیرید و آنها را درک کنید.
- به او یادآوری کنید که مشکلش چیز خاصی نبوده و بین تمام هم سن و سالانش شایع است.
- برایش توضیح دهید که کار مشاور تنها کمک و پشتیبانی از اوست.
- به او خاطر نشان کنید و اطمینان دهید که حرفها و اسرارش در جلسهی مشاوره میماند.
مشاوره نوجوان
دو دوره از زندگی انسان، به عنوان مراحل حساس شناخته شده است. در ابتدا دوران کودکی که تقریبا 60 درصد از شخصیت فرزند شما را تشکیل می شود و سپس دوره نوجوانی. دوره نوجوانی در واقع مرحله عبور از کودکی و ورود به جوانی است. یک مرحله بسیار حساس که هر گونه اتفاق در این مرحله، سرنوشت ساز خواهد بود. علم روانشناسی ثابت کرده است که مشاوره کودک و نوجوان از جمله امور مورد نیاز برای این مرحله زندگی است
.
دلایل نیاز به به مشاوره کودک و نوجوان
ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که چرا لازم است برای تربیت فرزندان خود را مشاور کودک و نوجوان کمک بگیریم. در این قسمت از مقاله دلایلی را برای ضرورت این امر بیان می کنیم:
- کمک به فرزند برای حل مشکلات روحی و روانی
بارها والدینی به مرکز مشاوره کلینیک حال خوب من مراجعه کرده و از مشکلات فرزندان خود گلایه می کنند، بی آنکه بدانند دلیل این مشکلات، چیست. درست است که شما به عنوان والدین، از هر فرد دیگری به فرزند خود نزدیک تر هستید، اما این بدان معنا نیست که از تمام مشکلات او با خبر باشید.
گاهی فرزندتان دچار ناهنجاریهای روانی می شود که خجالت می کشد با پدر و مادر و یا سایر اعضای خانواده در این مورد صحبت کند. در این زمان است که مشاوره کودک و نوجوان اهمیت خود را نشان می دهد.
همه ما انسان ها برای بیان برخی از مشکلات، ترجیح می دهیم با یک فرد غریبه درد دل کنیم. آیا می دانید اگر اگر فرزند خود را به یک مشاور کودک و نوجوان معرفی نکنید، ممکن است اشتباه درستی نداشته و رازهای خود را با کسانی در میان بگذارد که بعدا به ضررش تمام خواهد. توصیه می کنیم که در زمان مناسب از خدمات مشاوره کودک و نوجوان کمک بگیرید
.
- مشاوره تحصیلی برای فرزند
یکی دیگر از خدماتی که مشاوره کودک و نوجوان برای شما ارائه می کند، مشاوره تحصیلی است. البته برای این منظور باید به مشاورین متخصص در این زمینه مراجعه کنید. اما به هر حال برای اموری مثل اختلال در یادگیری، عدم تمرکز بر روی درس و… باید از یک مشاور کودک و نوجوان کمک بگیرید تا علل را ریشه یابی کند.
لذا والدین عزیز اگر می دانند که فرزندشان در یادگیری دچار مشکل هستند، لازم است ابتدا از یک مشاور کودک و نوجوان کمک گرفته و سپس برنامه ریزی تحصیلی را انجام دهند. در غیر این صورت حتی بهترین برنامه ها نیز اثر گذار نخواهد بود.
- گفتگو برای رفع مشکلات بلوغ
بلوغ، یکی از مهمترین اتفاقاتی است که برای هر فرد در زندگی رخ می دهد. تحقیقات در زمینه روانشناسی نشان داده است که غالب افراد در این مرحله، یا پرخاشگر و عصبی شده و یا اینکه به افسردگی مبتلا می شوند. هر دو حالت، اگر مدیریت نشود ممکن است منجر به بیماری ها و همچنین اتفاقات ناخوشایند برای فرزند شما شود.
اگر چنین علائمی را در سنین بلوغ فرزند خود مشاهده کردید، توصیه می شود شرایط را به یک مشاور کودک و نوجوان گزارش کنید. در جلسات ابتدایی لازم است والدین بدون فرزند به نزد مشاور مراجعه کنند تا با یک برنامه ریزی مناسب، فرزند را به مشاوره تشویق کنند
.
چه زمانی باید مشاوره کودک و نوجوان انجام گیرد؟
ممکن است این سوال برای شما مطرح شود که چه زمان والدین باید فرزند خود را برای مشاوره کودک و نوجوان به مراکز مشاوره ارجاع دهند. لازم است شما علائمی را در فرزند خود مشاهده کنید و سپس شرایط را به مشاور اطلاع دهید. در این صورت، سطح ناهنجاری ها ارزیابی شده و برای جلسات مشاوره برنامه ریزی می شود.
این علائم عبارتند از:
- رفتار تهاجمی
فرزند شما رفتار تهاجمی دارد و نه تنها با دوستان، بلکه با خانواده و پدر و مادر نیز به شدت عصبی برخورد می کند.
- افت تحصیلی
از نظر یادگیری، فرزند خود را مورد ارزیابی قرار دهید. شاید قبلا اوضاع درسی خوبی داشته ولی مدتی است که از نظر تحصیلی، به شدت افت کرده است. در این زمان باید علت را جویا شوید. قطعا مشکل روحی برای او رخ داده و اگر فرزند تمایلی به صحبت با شما در این مورد را ندارد، بهتر است از مشاوره کودک و نوجوان کمک بگیرید.
- هنجارشکنی و انجام کارهای خلاف
فرزند شما به امور خلاف همانند دوستان ناباب، تمایل به استفاده از الکل و سیگار و… و یا انجام بازی های خلاف تمایل پیدا کرده است. فرزندی که تا چندی پیش بسیار مثبت و پرانرژی بوده است، اکنون به یک فرد پرخاشگر و منفی تبدیل شده است. حتما در این زمان از مشاور کودک و نوجوان
کمک بگیرید
.
- نشانه های میل به خودکشی
گاهی دیده می شود که فرزند شما ناامید شده است و دوست دارد زندگی خود را به پایان برساند. ممکن است دست به اموری همچون خودکشی تمایل پیدا کند. این شرایط بسیار خطرناک است و هر اقدام اشتباهی از سمت شما، ممکن است اوضاع را خطرناک تر کند. تنها راه این است که از مشاور کودک و نوجوان کمک گرفته و تمامی امور را تحت نظر وی پیش ببرید.
- وابستگی غیرطبیعی به والدین
وابستگی بیش از اندازه به والدین و یا استقلال بیش از حد به اندازه ای که تمایل به زندگی مستقل داشته باشد، دو علامت دیگر برای نیاز به مشاوره کودک و نوجوان است. فرزند باید حالت نرمال داشته باشد به این معنا که والدین و خانواده خود را دوست داشته باشد ولی به آن ها زیاد وابسته نباشد.
- بدبینی و سوءظن
اگر فرزند شما به شدت بدبین شده و دارای احساسات منفی است، قبل از اینکه دیر شود اوضاع را به مشاور کودک و نوجوان گزارش کنید.