درمان میگرن
میگرن چیست؟
سردرد عارضهای است که بیشتر مردم دنیا، در طول عمر خود آن را تجربه میکنند. اما سردرد میگرنی یک نوع متفاوت از درد است. بسیاری از افراد هرگاه مبتلا به سردردهای شدید میشوند به اشتباه به آن میگرن میگویند. اما میگرن (Migraine)، سردردی متفاوت است. میگرن سردردی است که معمولا یک طرف سر را درگیر خود میکند.
سردردی نبضدار که با تهوع و بی اشتهایی و گاهی با استفراغ همراه است. شدت درد میگرنی به حدی است که کیفیت زندگی افراد را مختل میکند. این نوع سردرد با شدت و تعداد حملات، در افراد مختلف متفاوت است. میگرن انواع مختلفی دارد.
۱۱ نوع میگرن که باید بشناسید:
سردردهای میگرنی به چند صورت بروز میکنند:
- میگرن متداول یا بدون اورا (Aura) : بدون مقدمه بروز میکند. این نوع میگرن شایعتر است.
- میگرن کلاسیک یا با اورا: در این نوع شخص نشانه ای قبل از وقوع سردردش دریافت می کند. به این نشان های هشدار دهنده “اورا” می گویند که می تواند شنیدن صداهای مبهم و یا دیدن نورهای سفید باشد. حتی برخی افراد در روزهای قبل از سردرد خمیازه های طولانی و مکرر می کشند. در این نوع از میگرن، فرد حدود ۲ تا ۶ ساعت درد شدیدی را در سر خود احساس میکند.
- میگرن پیچیده: همزمان با سردرد میگرنی نوع دیگری از سردرد هم بروز میکند.
- میگرن مزمن: این نوع از میگرن بیش از ۱۵ روز در ماه فرد را درگیر خود میکند و بیشتر از ۳ ماه طول میکشد. یعنی فرد در بیشتر روزهای ماه دچار سردرد با فرکانس درد مختلف است.
- میگرن چشمی: این نوع میگرن، سردرد بسیار شدید همراه با اختلال در بینایی است. میگرن چشمی گاهی منجر به کوری یکی از چشمها یا نابینایی لحظه ای میشود. علائم میگرن چشمی دیدن نور سفید، تاری دید، عدم مشاهده قسمتی از میدان دید است.
- میگرن شکمی: این نوع میگرن معمولا در کودکان دیده میشود. این کودکان همراه با سردرد، مشکلات گوارشی نیز دارند و ممکن است دچار اختلال در رشد هم شوند.
- میگرن حاد: در این نوع از میگرن، افراد گاهی تا دو هفته سردرد دارند. درد این افراد کمتر از درد میگرن مزمن است.
- میگرن قاعدگی: این میگرن در دوران قاعدگی یا قبل از آن رخ میدهد. این نوع درد، همراه با حالت تهوع است. میگرن قاعدگی گاهی در دوران تخمکگذاری رخ میدهد. بهترین روشهای خانگی درمان میگرن قاعدگی را در مقاله ای مفصل بیان کردیم.
- میگرن بازیلر: بازیلر نامش را از شریان بازلر مغز گرفته است که یکی از رگ های خونی مغز است. بازیلر تحت انقباضات و اسپاسم قرار میگیرد و فرد را دچار علائمی مانند؛ ضعف، لکنت، سرگیجه، وزوز گوش و تاری دید می کند.
- میگرن وستیبولار: یا سرگیجه میگرنی که فرد دچار عدم تعادل و سرگیجه و مشکلات شنوایی و بینایی می شود. ممکن است این نوع بدون سردرد و فقط با سرگیجه باشد.
- میگرن عصبی: میگرن عصبی از انواع شایع میگرن است که موجب بروز سردردهای ضرباندار میشود.
آنچه که به عنوان مقدمه در تعریف سردرد میگرنی گفته میشود، حالتهایی است که پیش از شروع سردرد در فرد پدیدار میشود. این موضوع در افراد مختلف متفاوت است. در بعضی، حالت تهوع به فرد دست میدهد و در بعضی دیگر، حساسیت به نور و صدا. بعضی افراد نیز تجربه دیدن لکههای سیاه یا جرقه در پیش چشم خود دارند. این علائم در همه افراد دیده نمیشود و تنها بعضی از مبتلایان به میگرن آن را تجربه میکنند.
چه عواملی باعث بروز میگرن میشوند؟
۱۵ علت میگرن :
علتهای مختلفی برای بروز میگرن وجود دارد که نمیتوان هیچکدام را به طور قطع، به عنوان علت میگرن معرفی کرد. اما بعضی از آنها عمومیت بیشتری دارند و در مبتلایان به این بیماری، بیشتر دیده شده است. از میان آنها به این عوامل میتوان اشاره کرد:
- سابقه خانوادگی : در بسیاری از افراد مبتلا به میگرن، سابقه وجود این بیماری در یکی از اعضای نزدیک خانواده دیده شده است.
- تغییر الگوی خواب: کمخوابیهای طولانی مدت، و تغییر زمان خواب، مثلا بیداری شبانه، از دلایل شروع میگرن است.
- وجود ادویههای زیاد در غذا
- تغییرات دمای هوا
- گرسنگی طولانی مدت
- نور زیاد چراغها
- کم شدن آب بدن
- تغییرات هورمونی به خصوص در خانمها، برای مثال، بارداری، یائسگی یا میگرن دوران قاعدگی
- صداهای بسیار بلند
- عوارض بعضی از داروها
- مصرف الکل یا سیگار و در بعضی مواقع کافئین
- غذاهای مانده و چرب
- پنیر
- بوهای تند و خاص
- استرس
علائم یا نشانههای میگرن چیست؟
تشخیص میگرن
میگرن نیز مانند بسیاری از بیماریها دارای علائمی است که آن را از دیگر انواع سردرد مجزا میکند. گفتیم که میگرن معمولا در یک قسمت از سر خود را نشان میدهد و بهصورت سردردهای نبض دار بروز میکند. در کنار این نشانه مشخص، علائم دیگری نیز وجود دارد که نشان از میگرنی بودن سردرد دارد.
بعضی از این علائم، پیش از شروع سردرد خود را نشان میدهند و بعضی دیگر همراه با سردرد هستند. اما میگرن با انواع سردرد متفاوت است! با علایم زیر تفاوت میگرن و سردرد را بشناسید تا بهترین مسیر درمانی را انتخاب کنید.
علائم پیش از شروع میگرن
- کم شدن سطح انرژی و خستگی
- تمایل به خوردن غذا
- تحریک پذیری
- حالتهای افسردگی
- احساس سوزن سوزن شدن در بازو یا پا
- تاری دید
علائمی که با درد میگرن همراه هستند:
- حساسیت شدید به نور: افرادی که دچار سردردهای میگرنی میشوند به هیچ عنوان تحمل نور را ندارند. کوچکترین منبع نوری باعث تشدید سردرد این افراد میشود.
- حساسیت به بو: همراه با سردرد میگرنی، حساسیت به بو نیز زیاد میشود. بوی گل، ادویه, و به خصوص بوی عطر، باعث تشدید سردرد میشود.
- حساسیت به صدا: افراد درگیر با میگرن، به هنگام شروع سردرد، تحمل هیچ صدایی را نیز ندارند.
- تهوع و استفراغ: در زمان تشدید درد، تهوع و استفراغ نیز برای بسیاری از افراد درگیر با این درد، اتفاق خواهد افتاد.
- بی اشتهایی و رنگ پریدگی: از دست دادن اشتها نیز یکی دیگر از علائم همراه با سردردهای میگرنی است.
- خستگی و سرگیجه
- تاری دید: بسیاری از افراد مبتلا به میگرن، در هنگام شروع درد، دچار تاری دید میشوند. این حالت موقت است.
درد میگرن به چه صورت است؟
درد میگرن، نوعی سردرد متفاوت با باقی سردردها است. این درد ضربان دار است. بسیاری از افراد دردشان را به این صورت توصیف میکنند:” انگار که با مته توی را سرم سوراخ میکنند.” یا ” انگار که با سوزن توی سرم میکوبند.”
به طور کلی میتوان این سردرد را به این صورت توصیف کرد: دردی نبضدار، کوبنده، تیز و طاقت فرسا.
درد میگرن گاهی بسیار خفیف شروع میشود و گاهی مانند یک حمله فرد را زمینگیر میکند. قسمت پیشانی، اصلیترین مرکز تجمع درد میگرن است. اما گاهی این درد به یک سمت سر میرود، و در بعضی اوقات از یک طرف به طرف دیگر سر، جابهجا میشود.
درد میگرن چقدر طول میکشد؟
مدت زمان درد میگرن در افراد مختلف، متفاوت است. در گاهی بعد از ۴ ساعت آرام میشود و گاهی روزها فرد را اسیر خود میکند. این موضوع بستگی به فرد و شرایط جسمی او و میزان درگیری با میگرن و البته نوع میگرن او دارد.
چگونه از میگرن پیشگیری کنیم؟
پزشکان و خود بیماران بهترین راه مبارزه با میگرن را پیشگیری از آن میدانند. بیمار میداند که باید تلاش کند درد شروع نشود. به این منظور راهکارهای مختلفی از سوی پزشکان توصیه میشود.
گاهی خود بیمار نیز با توجه به شرایط خود، پیشگیریهایی را انجام میدهد. در اولین قدم، بیمار باید بداند چه عواملی باعث بروز سردرد میگرنی در او میشود. با شناسایی این عوامل، آنها را از زندگی خود حذف میکند.
- تغییرات مختلف در سبک زندگی، مانند تصحیح الگوی خواب و تغذیه، اولین قدم در پیشگیری از میگرن است.
- نوشیدن مقدار زیاد آب در طول شبانه روز، یکی از مواردی است که به کاهش دفعات درد میگرنی کمک میکند.
- ورزش و مراقبه، از دیگر مواردی است که به جلوگیری از میگرن کمک میکند.
- پزشکان بعضی از داروها را نیز برای پیشگیری از درد توصیه میکنند. مکملهای ویتامین B12، داروهای ضد افسردگی، داروهای مسکن التهابی و موارد دارویی دیگر که با توجه به منشا سردرد میگرنی برای فرد تجویز میشوند.
- ترک سیگار و الکل
- کم کردن اضطراب و استرس
- حذف نکردن وعدههای غذایی در طول شبانه روز
- و سایر روشهای پیشگیری از سردرد میگرنی
درمان های پیشگیرانه بیماری میگرن
از جمله روش های درمانی پیشگیرانه برای بیماری میگرن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- درمان تزریقی برای میگرن
- دستگاههای نورومدولاسیون
– درمان تزریقی میگرن
درمانهای ضد CGRP شامل تزریقهایی است که به طور خاص برای اتصال یا مسدود کردن CGRP برای جلوگیری از حملات میگرنی طراحی شدهاند.
در حال حاضر سه مورد با عناوین، یک تزریق خود تجویز و یک انفوزیون داخل وریدی به نام eptinezumab (VYEPTI™) موجود است. اپتینزوماب یک تزریق آنتی بادی مونوکلونال است که CGRP را هدف قرار میدهد.
– دستگاه های نورومدولاسیون
علاوه بر داروهای خوراکی، تزریقها و اسپریهای بینی، میتوان از دستگاههای تعدیلکننده عصبی برای تغییر نحوه ارسال اطلاعات به مغز توسط اعصاب یا تنظیم نحوه روشن و خاموش کردن مغز “اهرم درد” استفاده کرد.
تخمین زده میشود که ۴۰ درصد از بیماران مبتلا به میگرن به درمان پیشگیرانه برای کاهش دفعات حملات میگرنی نیاز دارند. بیماران میتوانند از برخی از انواع نورومدولاسیون برای درمان پیشگیرانه و حاد استفاده کنند، از جمله محرکهای پوستی فوقاوربیتال، محرکهای ترانس مغناطیسی، محرکهای عصب واگ و غیره.
ما پیشرفتهایی در زمینه نورومدولاسیون داشتهایم و Relivion جدیدترین دستگاهی است که در حال حاضر در انتظار تایید است. این دستگاه روی سر، روی ناحیهای که اعصاب پسسری (اعصاب پوست سر) در سیستم سه قلو (اعصابی که عملکرد حرکتی و احساس در صورت را کنترل میکنند) به هم میرسند، قرار میگیرد. تصور میشود که تحریک این ناحیه از حملات میگرنی در آینده جلوگیری میکند.
انوع روشهای درمانی میگرن
آزمایشاتی که برای درمان میگرن ممکن است انجام دهید
همان طور که که گفتیم، متخصصین برای تشخیص و درمان میگرن به طور معمول شرح حال و وضعیت بیمار را جویا می شوند. به بررسی سابقه خانوادگی و پزشکی فرد می پردازند و بیماری را تشخیص می دهند. آزمایشاتی همچون ام آر آی و سیتی اسکن نیز می توانند مواردی چون وجود تومور و سکته یا موارد غیر طبیعی را گزارش دهند که ممکن است دلیل وجود این علائم باشند.
در درمان میگرن با لورتا به وسیله این دستگاه فوق پیشرفته از شما نقشه مغزی می گیرند و با توجه به نقشه بدست آمده به بهبود نقاط آسیب دیده می پردازند و در نتیجه این علائم با گذشت زمان از بین می روند.
درمان قطعی میگرن چیست؟
درمان قطعی میگرن چیست؟ این سوالی است که بسیاری از مبتلایان به دنبال پاسخی برای آن هستند. اولین نکته ناامید کنندهای که بیماران مبتلا به میگرن میشنوند این است: “میگرن درمان قطعی ندارد”
واقعیت این است که هیچ درمان قطعی تا کنون برای قطع کامل سردردهای میگرنی معرفی نشده است. اما تلاشهای محققین و پزشکان برای درمان میگرن، منجر به یافتن راهکارهای عملی و دارویی برای کاهش درد و مدیریت درد شده است. با کمک این روشها، افراد مبتلا به میگرن، میتوانند پیش از شروع درد، میزان آن را کاهش دهند یا در هنگام شروع میگرن، آن را مدیریت کنند تا شدت پیدا نکند.
راه های درمان میگرن میتواند شامل روشهای زیر باشد:
- داروهای مسکن
- تزریق سم بوتولینوم (دیسپورت)
- طب سوزنی
- تغییر سبک زندگی
درمان سر درد میگرنی با داروهای مسکن
انواع مختلفی از داروهای مسکن برای درمان سردرد وجود دارند. یکی از رایجترین این داروها شامل موارد زیر است:
– داروهای خوراکی برای میگرن
تریپتانها معمولا برای تسکین فوری میگرن استفاده میشوند، اما پیشرفتها در تحقیقات میگرن منجر به کشف داروهای خوراکی دیگری مانند گپانتها شده است. گپانتها داروهایی هستند که پپتید مرتبط با ژن کلسیتونین (CGRP)، پروتئینی که باعث التهاب در مغز میشود را هدف قرار میدهند.
دسته جدید دیگر از داروها، دیتانهایی مانند لاسمیدیتان (REYVOW®) هستند. در حالی که جپانها خارج از مغز کار میکنند، لاسمیدیت به مغز میرسد و اساسا میگرن را در طول یک حمله حاد “خاموش” میکند.
از آنجایی این دارو وارد مغز بیمار میشود، میتواند باعث سرگیجه شود، بنابراین پزشکان باید دوز مناسب را برای هر فرد تجویز کنند.
در نهایت، در حالی که بسیاری از افراد مبتلا به میگرن از داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی بدون نسخه مانند ایبوپروفن استفاده میکنند، این داروها ممکن است مدتی طول بکشد تا اثر کنند و همیشه برای همه موثر نیستند.
– داروهای داخل بینی (اسپری بینی)
دی هیدروارگوتامین که همچنین به عنوان DHE نیز شناخته میشود، گزینهای است که مواقعی که تریپتانها موثر نیستند، مورد استفاده قرار میگیرد.
این دارو در فرمولاسیونهای مختلف از جمله تزریقی، تزریقی و اسپری بینی موجود است. پزشکان DHE را برای تسکین میگرن حاد تجویز میکنند. در حالی که DHE جدید نیست، روش های مدیریت آن در حال تکامل هستند.
اخیرا FDA، اسپری بینی دی هیدروارگوتامین مزیلات (TRUDHESA™) را تایید کرده است. این دارو از یک سیستم انتقال بینی اختصاصی استفاده میکند که به دارو اجازه میدهد تا به عمق حفره بینی رفته و جذب بهتری را ارائه دهد. این یک گزینه بالقوه جدید برای برخی از افراد مبتلا به میگرن ارائه میدهد.
تزریق سم بوتولینوم (دیسپورت) برای درمان سردرد میگرنی
وقتی که روشهای دارویی قادر به پیشگیری از بروز حملات میگرنی نباشند، میتوان از تزریق دیسپورت استفاده نمود که به دلیل حساسیت و نیاز به دقت بالای این اقدامات در ناحیه سر و صورت و گردن باید توسط پزشک متخصص انجام شود.
این روش شامل: بلوک گانگلیون اسفنوپالاتین، بلوک گانگلیون ستارهای، بلوک اعصاب پس سری یا تزریق سم بوتولنیوم (دیسپورت) است. پزشک متخصص با تزریق دیسپورت به چندین نواحی اطراف سر و گردن، درمان میکنند.
این روشهای درمانی برای افراد منتخب ۱۸ سال به بالا که در ماه ۱۵ روز یا بیشتر میگرن تجربه میکنند، تایید شده است.
ممکن است چهار هفته یا بیشتر پس از تزریق طول بکشد تا شاهد اثرات دیسپورت و کاهش دفعات میگرن خود باشید و نیاز به تکرار تزریق میباشد. تزریق بوتاکس (botulinumtoxin) حدود هر 12 هفته برای جلوگیری از میگرن در برخی از افراد کمک میکند.
درمان میگرن با بوتاکس
مواد تزریقی سم بوتولینوم (دیسپورت) چگونه به درمان میگرن کمک میکنند؟
شواهد نشان میدهد که این دارو مسیر انتقال درد بین مغز (سیستم عصبی مرکزی) و اعصابی را که از نخاع امتداد دارند، قطع میکند.
وقتی میگرن دارید، بدن موادی به نام انتقال دهندههای عصبی و مولکولهایی را که با درد همراه هستند ترشح میکند. سم بوتولینوم در انتقال این مواد اختلال ایجاد میکند، به طور معمول در جایی که اعصاب و عضلات به هم میرسند. محققان تصور میکنند وقتی این دارو به عضلات اطراف صورت، سر و گردن تزریق میشود، توسط اعصاب گرفته شده و انتقال عصبی همراه با درد را مختل میکند.
بوتاکس و دیسپورت گاهی اوقات منجر به ایجاد برخی احساسات سوزش یا نیشگون میشوند، اما درد جدی ایجاد نمیکنند. سوزنهای تزریق بسیار کوچک هستند. هنگامی که برای جلوگیری از میگرن استفاده میشود، به عضلات سر و گردن تزریق میشود و در ابتدا هر ۳ ماه تزریق انجام میشود.
از آنجا که بوتاکس و دیسپورت برای استفاده مجدد بیخطر هستند، هنگامی که شروع به مشاهده علائم خود میکنید، میتوانید برای معالجه مجدد به متخصص مراجعه نموده و تزریق مجدد انجام شود. تزریق بوتاکس و دیسپورت نه تنها بسیار موثر و ماندگار است، بلکه درمان را نیز سرعت میدهد.
درمان های نوین و پیشرفته
میگرن مزمن اثر قابل توجهی بر کیفیت زندگی بیمار دارد. اگر از میگرن مزمن رنج میبرید، احتمالاً ناچار خواهید بود تا برای کنترل علائم هر بار مقدار داروی بیشتری مصرف کنید. اما مراقب باشید، چون مصرف بیش از حد دارو به مرور زمان به سردردهای بیشتری، موسوم به سردردهای ناشی از سوء مصرف دارو، دامن خواهد زد. در درمانهای نوین از روشهای غیردارویی برای تسکین و حتی از بین بردن سر درد میگرنی استفاده میشود.
فیزیوتراپی
سودمندی فیزیوتراپی در کاهش شدت و تعداد دفعات حملههای میگرن به اثبات رسیده است. متخصص فیزیوتراپی سابقه پزشکی بیمار را به دقت بررسی میکند و معاینه جسمی و عصبی کاملی را به منظور تعیین محرکهای میگرن و از میدان حدس خارج کردن علتهای جدیتر انجام میدهد. متخصص فیزیوتراپی به منظور مشاهده وضعیت ستون فقرات، آزمایشهای عصبشناختی، بالینی و ارتوپدی را انجام میدهد.
فیزیوتراپی در تسکین درد ناشی از سردردهای میگرنی عملکردی موفقیت آمیز داشته است، آن هم بدون این که بیمار مجبور به مصرف دارو باشد. از یاد نبرید که مصرف مسکنی مانند آسپرین برای آن که کارایی لازم را داشته باشد، باید به مرور زمان افزایش یابد؛ در نتیجه بیمار در درازمدت از اثرهای جانبی متعدد و سردردهای شدیدتر رنج خواهد برد.
سردرد گونههای مختلفی دارد که در بازه وسیعی از نوع میگرنی تا مسمومیت به دلیل باقی ماندن مواد سمی در بدن در اثر یبوست متغیر است. طب سوزنی لیزری، طب سوزنی برقی از راه پوست، ماساژ مخصوص بافت نرم، روشهای ویژه درمان با دست در ناحیه مهرههای گردنی، رژیم غذایی مناسب و برنامه ورزشی و تمرینی خانگی از راهکارهای غیردارویی تسکین میگرن محسوب میشوند.
فیزیوتراپی روشی ایمن و کارآمد برای درمان سر درد است که در مقایسه با مصرف مسکنهای متداول دارای اثرهای جانبی بسیار کمتری است. تأثیر فیزیوتراپی در بیماران مختلف به ماهیت و طول مدت عارضه بستگی دارد، سر درد برخی بیماران تقریباً بلافاصله پس از فیزیوتراپی تسکین مییابد، حال آن که عدهای دیگر با کاهش تدریجی شدت و تعداد دفعات سر درد مواجه میشوند.
فیزیوتراپی فارغ از آن که بیمار چه مدت و یا چندین سال است که از سر درد یا میگرن رنج میبرد، نتایج موفقیت آمیزی را پس از 5 جلسه درمانی به دست میدهد. انتظار میرود وضعیت بیمار به نحوی بهبود پیدا کند، یعنی یا تعداد حملههای میگرن کاهش یابد یا شدت درد کمتر شود. در نهایت بیمار میتواند با محرکهای پیش گفته، مانند نور، صدا و…، مواجه شود، بدون آن که به سر درد یا میگرن دچار شود.
تحریک مغناطیسی مغز
در تحریک مغناطیسی مغز یا به اختصار TMS، وسیلهای بر روی جمجمه بیمار قرار داده میشود و سپس پالس مغناطیسی برای درمان میگرن از راه پوست به مغز وارد میشود.
تعداد پالسها متغیر است، گاهی تنها یک پالس کفایت میکند و گاهی پالسهای متوالی به کار برده میشود. قدرت و تعداد پالسها در واحد زمان و طول مدت درمان در مغناطیس تراپی برای هر بیمار متفاوت از دیگری است. وسیله قرار داده شده بر روی سر، روند درمان را ثبت میکند که به نوبه خود به عنوان جزیی از یادداشتها در خصوص نحوه بروز و درمان درد میگرنی و درمان سریع سردرد میتواند مفید باشد.
هم میگرن دارای مرحله پیش درآمد و هم میگرن بدون این مرحله را میتوان با تحریک مغناطیسی مغز درمان نمود. تی ام اس به دو روش متفاوت به کار برده میشود:
- در زمان شروع میگرن، به منظور درمان یا کاهش شدت میگرن
- به صورت منظم جهت پیشگیری از بروز میگرن یا کاهش تعداد دفعات حملههای میگرن
طب سوزنی و درمان میگرن
اگرچه مطالعات قطعی در مورد استفاده از طب سوزنی جهت درمان میگرن نشده است، اما در بعضی بیماران ممکن است موثر باشد. از آنجا که پاسخ به درمان متغیر است برخی از پزشکان این درمان را توصیه نمیکنند.
در این روش درمانی، یک پزشک بسیاری از سوزنهای یکبار مصرف نازک را در چندین قسمت از پوست شما در نقاط مشخص قرار میدهد.
درمان سردرد و میگرن با تغییر سبک زندگی
سایر روشهای تغییر سبک زندگی میتواند در کمتر شدن شدت و علائم میگرن کمک کنند، که شامل موارد زیر است:
- مدیریت استرس و تکنیکهای آرامسازی و بیوفیدبک و سایر اشکال آموزش آرامسازی روشهایی را برای مقابله با شرایط استرس زا به شما میآموزد که ممکن است به کاهش میگرن شما کمک کند.
- مبتلایان میتوانند برای کاهش شدت علائم، از روشهایی مثل استراحت کردن در یک اتاق تاریک، ماساژ دادن سر و قرار دادن یک پارچه خنک و نمدار بر روی پیشانی یا پشت سر به درمان سردرد میگرنی کمک میکند.
- زیاد یا کم نخوابید. روزانه یک برنامه ثابت خواب و بیداری را تنظیم و دنبال کنید.
- سعی کنید هر روز وعدههای غذایی را در یک زمان مشخص بخورید.
- به مقدار زیاد مایعات بنوشید. هیدراته ماندن، به ویژه با آب، ممکن است کمک کند.
- یک دفتر خاطرات سردرد داشته باشید. حتی پس از مراجعه به پزشک، در دفتر خاطرات سردرد خود را ثبت کنید. این به شما کمک می کند تا در مورد عوامل ایجاد کننده میگرن و موثرترین روش درمانی بیشتر بدانید.
- به طور منظم تمرین کن. ورزش هوازی منظم تنش را کاهش میدهد و میتواند به جلوگیری از میگرن کمک کند. در صورت موافقت پزشک، فعالیت هوازی مورد علاقه خود را مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری انتخاب کنید. به آرامی گرم شوید، زیرا ورزش ناگهانی و شدید میتواند سردرد ایجاد کند.
- ویزیت منظم توسط پزشک معالج
درمان خانگی میگرن چیست؟
برای درمان میگرن، گاهی میتوان در کنار درمانهای دارویی، از روشهای مختلفی نیز در خانه استفاده کرد :
- دراز کشیدن در یک اتاق تاریک و ساکت، به حفظ آرامش و کمتر شدن درد کمک میکند.
- ماساژ آرام شقیقه و پیشانی نیز گاهی در کم شدن درد موثر است. در کنار اینها، ماساژ گردن و شانهها نیز میتواند انقباض عضلات را کم کرده و به کاهش درد کمک کند.
- قرار دادن کمپرس سرد یا گرم روی پیشانی یا پشت گردن، در بعضی از افراد نتیجه میدهد.
- فاصله گرفتن از گوشی همراه، تلویزیون، کامپیوتر و تمامی وسایل الکترونیکی نیز در زمان درد ضروری است.
- مدیتیشن و یوگا، از جمله مواردی است که با کم کردن استرس، به کم شدن درد میگرن کمک میکند.
- خوردن روزانه یک عدد سیب نه تنها از سردردهای میگرنی بلکه از انواع بیماری های دیگر می تواند شما را ایمن کند
- نوشیدن آب بیشتر در کاهش سردرد بسیار موثر است زیرا یکی از دلایل افزایش سردرد کمبود آب بدن است.
درمان میگرن در طب سنتی با داروهای گیاهی مفید برای میگرن
اولین و مهمترین نکته، پیش از استفاده از داروهای گیاهی، مراجعه به پزشک است. هر نوع میگرن، درمان خاص خودش را دارد. ممکن است یک درمان سنتی برای نوع خاصی از میگرن، موثر باشد اما در نوعی دیگر هیچ کارآمدی نداشته باشد.
پس حتما درمانهای گیاهی و سنتی را بدون تجویز پزشک این حوزه، به کار نبرید. برای درمان میگرن چه بخوریم؟ در طب سنتی، نسخههای گیاهی گوناگونی به صورت خوراکی و غیرخوراکی وجود دارد.
- روغن اسطوخودوس: بوی اسطوخودوس، خاصیت آرامبخش دارد. کافی است چند قطره روغن اسطوخودوس را روی یک دستمال ریخته و آن را بو کنید. یا مقداری از آن را در یک ظرف آب جوش ریخته و بخار آن را استنشاق کنید. ماساژ با روغن اسطوخودوس هم در کم کردن میزان درد میگرن موثر است.
- دمنوش زنجبیل برای میگرن
- دارچین: این ادویه خوش بو، یکی از بهترین ادویهها در درمان بسیاری از بیماریهاست. مقداری پودر دارچین را با آب مخلوط کرده و به شکل خمیر درآورید. خمیر را روی پیشانی و شقیقه مالیده و آن را ماساژ بدهید. سپس با آب گرم صورتتان را بشویید. خاصیت آرامبخشی و مسکن بودن دارچین، باعث کم شدن درد خواهد شد.
- روغن آویشن: ماساژ مقداری از روغن آویشن روی پیشانی نیز در کم شدن سردرد کمک میکند.
- ریحان: این سبزی خوش عطر، خاصیت ضد درد دارد. با مصرف ریحان همراه با غذای روزانه، به کم شدن درد میگرن میتوان کمک کرد. نوشیدن دمنوش ریحان نیز برای کنترل سردرد توصیه میشود.
- سرکه سیب برای میگرن: سرکه سیب نیز این خاصیت شفا بخش سیب را دارد. ترکیب سرکه سیب با عسل و لیمو ترش، به کم شدن درد کمک میکند.
- نمک دریایی: ترکیب آب، نمک دریایی و لیموترش، یک شربت موثر در کم کردن درد میگرن را بوجود میآورد.
- نعناع: دمنوش برگ نعناع تازه همراه با عسل، یکی دیگر از نوشیدنیهایی است که برای کنترل درد میگرن توصیه میشود.
- قهوه: کافئین موجود در قهوه، باعث کنترل درد میگرن میشود.
- بابونه: این گیاه خاصیت بسیار زیادی برای تسکین دردهای التهابی دارد. دمنوش بابونه برای کم کردن درد میگرن توصیه میشود. به خصوص در زنانی که دچار میگرن قاعدگی هستند، دمنوش بابونه تاثیر بسیار زیادی در کم کردن این درد دارد.
برای درمان میگرن چه بخوریم؟
غذاهای مفید برای میگرن
درمان میگرن با رژیم غذایی مناسب امکانپذیر است.
از جمله رایجترین مواد غذایی مضر برای میگرن شکلات، پنیر و قهوه است. اگرچه ممکن است نتایج مطالعات بالینی قابل تعمیم به عموم نباشد و این امکان وجود دارد که غذاهایی که باعث سردرد میشوند پس از چند بار مصرف، منجر به حملات میگرنی نشوند.
از سوی دیگر، غذاها یا نوشیدنیهایی که به بهبود سردردهای میگرنی کمک میکنند، ممکن است منجر به توقف یک حمله یا جلوگیری از پیشرفت آن شوند ولی این امکان هم وجود دارد که پس از چند بار مصرف هیچ تاثیری نگذارند. با این وجود، اگر مبتلاء به میگرن هستید مطمئناً برای شما مفید و جالب است که بدانید میلیونها بیمار میگرنی بهدنبال کدام رژیم غذایی برای سردردهای میگرن هستند.
بهترین درمان میگرن کدام است؟
شاید نتوان به طور کلی گفت که هر کدام از این راه هایی درمان پیشنهادی برای شخص بیماری بهبودی کامل را به دنبال دارد. در هر کدام از روش ها میانگین بین ۳۰ الی ۷۰ درصد بهبودی صورت گرفته است. این بیماری ممکن است فعالیت های روزانه فرد را دچار اختلال کنند اما شخص نباید به این دردها خو بگیرد و فکر درمان نباشد زیرا خطرات میگرن ممکن است جدی باشد. تحقیقات ثابت کرده اشخاص دارای این بیماری بیشتر در معرض ابتلا به بیماری سکته مغزی هستند.
به طور کلی بیماری میگرن علاوه بر سردرد همراه علائم دیگری است که آن را از سردردهای معمولی متمایز می کند برای تشخیص نوع آن و نوع داروی مصرفی باید به پزشک مراجعه کرد و سرخود دارو مصرف کردن ممکن است عوارض بدتری به دنبال داشته باشد.
اما در کل اگر به این بیماری دچارید سعی کنید بیماریتان را به خوبی بشناسید علائم پیش از وقوع درد را شناسایی کنید این علائم می تواند شنیدن صداهای مبهم و یا نور سفید و یا خمیازه کشیدن چند روز پیش از وقوع سردرد ها باشد. مدت طولانی به مانیتور و صفحات تلویزیون و گوشی موبایل خیره نشوید.دخانیات و مشروبات الکلی را حذف کنید . مصرف قهوه، چایی و شکلات های تلخ را کاهش دهید و مرتب ورزش کنید.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
گفتیم که بسیاری از افراد، هر سردرد شدیدی را به عنوان میگرن میشناسند. اما تشخیص میگرن بر عهده پزشک است که با انجام آزمایشهای مختلف و گرفتن شرح حال از بیمار، احتمال ابتلا به میگرن و نوع آن را مشخص میکند. اگر دچار سردردهای بسیار شدید نبضدار هستید، و اگر در هنگام سردرد، حالت تهوع و سرگیجه دارید، بهتر است به جای خود درمانی، به پزشک متخصص مراجعه کنید.
سردردهای میگرن معمولا با حساسیت شدید به نور و صدا همراهند. این موضوع هم میتواند سر نخی به شما بدهد. اگر در خانواده سابقه میگرن دارید هم حتما در صورت تکرار دردهای شدید، با پزشک مشورت کنید.
10 روش درمان سردرد میگرنی در منزل
میگرن از جمله بیماری هایی است که در صورت رخ دادن در افراد باعث می شود که آنها از انجام دادن فعالیت های روزمره خود عاجز باشند و زندگی این افراد دچار اختلال شود. دلایل این بیماری هنوز به درستی شناخته نشده است ولی علائم میگرن جدا از سردردهای معمولی است. بنابراین افرادی که دچار سردردهای شدید دوره ای می شوند که با علائم حالت تهوع و گزگز شدن در نوک انگشتان همراه است، حتما باید برای تشخیص بیماری خود به پزشک مراجعه نمایند. انواع روش درمان سردرد میگرنی در منزل وجود دارد و توسط افراد استفاده می شود که در این مقاله 10 روش از آنها را برای افراد شرح می دهیم تا به بهبود بیماری خود کمک کنند. افراد توجه داشته باشند که این روش ها، روش درمان قطعی نمی باشد و در صورت میگرن شدید حتما باید به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنند.
10 روش درمان سردرد میگرنی در منزل کدامند؟
1- روش طب فشاری: از جمله روش هایی که برای درمان بیماری های زیادی از جمله میگرن بسیار مورد استفاده قرار می گیرد، در این روش نقاط خاصی از بدن باید تحریک شود که در نتیجه تحریک، انقباض بافت ها به پایان می رسد و باعث تسکین درد می شود.این روش درمانی به این گونه است که: به طور معمول در ناحیه 1 تا 4 که این نقطه بین انگشت شست دست چپ و انگشت اشاره آن است، فشار ایجاد می شود. سپس با استفاده از دست راست، ناحیه مورد نظر را به صورتی که دردی نداشته باشد و به صورت دورانی فشار وارد می شود، انجام این عمل به بهبود میگرن شما کمک می کند. این روش بسیار ساده از روش های درمان سردرد میگرنی در منزل است که افراد می توانند به راحتی انجام دهند.مطالعات مختلف تحقیقاتی در زمینه درمان میگرن با استفاده از طب فشاری نشان می دهد که انجام این عمل در منطقه پی سی 6، که بالاتر از ساعد و در ناحیه داخلی دست قرار گرفته، به بهبود درمان حالت تهوع ناشی از بیماری میگرن کمک می کند، یکی از این مطالعه ها، در سال 2012 انجام شده است.
2- روش تغییر رژیم غذایی: توجه به رژیم غذایی در افراد مبتلا به بیماری میگرن بسیار اهمیت دارد و می تواند به بهبود این بیماری کمک کند، در واقع افرادی که ممکن است در معرض خطر ابتلا به بیماری میگرن باشند می توانند با رعایت رژیم غذایی از مبتلا شدن به میگرن پیشگیری نمایند.از جمله غذاهای متداولی که در ایجاد بیماری میگرن نقش دارند، می توان به: انواع شکلات ها، غذاهای فرآوری شده با افزودنی های بیش از حد، نوشیدنی ها الکلی و حاوی کافئین، اشاره کرد. این افراد برای جلوگیری از ابتلا به سردردهای میگرنی باید از خوردن غذاهای پرچرب، غذاهای شیرین به صورت همیشگی خودداری نمایند. در واقع عادت به رژیم های غذایی با حداقل ارزش تغذیه ای و ریسک بالا در افزایش ابتلا به بیماری ها، خطر ابتلا به میگرن را نیز افزایش می دهد.
3- روش استفاده از روغن: از متداولترین روش های درمان سردرد میگرنی در منزل استفاده از روغن است، که نحوه استفاده آنها متفاوت است. ماساژ دادن نواحی درد با برخی از روغن ها در بهبود درد می تواند کمک کننده باشد، همچنین، نتایج مطالعه تحقیقاتی بر روی یک جمعیت در اروپا نشان داده است که استفاده از روغن اسطوخودوس، به صورت استنشاقی، در افراد مبتلا به سردردهای میگرنی در بهبود درد آنها بسیار موثر بوده است. ماساژ روغن اسطوخودوس برای بهبود درد میگرن نیز موثر واقع می شود.
4- روش درمان با زنجبیل: زنجبیل از جمله گیاهان دارویی است که سرشار از آنتی اکسیدان های طبیعی می باشد و استفاده از آن در تهیه داروهای درمانی بسیار پرکاربرد می باشد. روش درمان سردرد میگرنی در منزل با استفاده از زنجبیل، می تواند از داروهای درمانی نیز موثرتر باشد! زیرا تاثیر زنجبیل در درمان سردرد میگرنی، توسط مطالعات مختلف به اثبات رسیده است. زنجبیل یک ماده گیاهی بدون هیچ گونه عارضه ای است. ولی افرادی که به این گیاه آلرژی دارند باید از خوردن آن پرهیز نمایند.
5- روش مدیریت استرس: از عوامل ایجاد کننده میگرن به ویژه از نوع عصبی آن، داشتن استرس در زندگی میباشد. کنترل استرس و مدیریت آن به شما کمک می کند که به بهبود میگرن خود کمک کنید. همچنین در پیشگیری از این بیماری بسیار کمک کننده است. روش های مختلفی برای کنترل استرس وجود دارد که می توانید نوع مناسب آن را امتحان کنید.
6- انجام ورزش یوگا: این نوع ورزش برای درمان بسیاری از بیماری ها موثر است انجام این ورزش و حرکات کششی با افراد کمک می کند که بتوانند به راحتی میگرن خود را درمان نمایند.
7- استفاده از ویتامینهای گروه B: ویتامین های گروه بی کمک می کنند که تعداد دفعات ایجاد میگرن و همچنین، شدت این بیماری کاهش پیدا کند. با توجه به اینکه این ویتامین ها در آب محلول می باشند، مقدار اضافی آنها همراه با ادرار از بدن دفع می شود.
8- نوشیدن آب کافی: شاید نوشیدن آب کافی مانع از ایجاد بیماری های میگرنی شود، و یک درمان سردرد میگرنی در منزل همین نوشیدن آب باشد، گرچه یک راه ساده است ولی اهمیت و تاثیر آن بی نظیر است.
9- استفاده از کمپرس سرد و گرم برای درمان میگرن: کمپرس سرد و گرم می تواند باعث کاهش سردردهای میگرنی شود. این کمپرس ها یا به صورت تکی یا همراه با هم، می توانند باعث بهبود میگرن در افراد شوند. ممکن است برخی از افراد فقط کمپرس سرد استفاده نمایند ولی این دو کمپرس با هم نیز می تواند به بهبود سردرد کمک کند.
10- ماساژ: یکی از روش های درمان سردرد میگرنی در منزل که اکثر افراد هنگام احساس درد از آن استفاده می کنند. ماساژ دادن ناحیه های مختلف مانند: گردن و ماهیچه های شانه، به درمان و بهبود بیماری میگرن کمک می کند. انجام دادن ماساژ باعث کاهش استرس می شود که این عامل خود در بهبود بیماری موثر است. استفاده از دستگاه های دستی ماساژ در منزل می تواند برای شما راحت باشد و همچنین می توانید از افرادی که در این زمینه مهارت و تجربه دارند کمک بگیرید.
جمع بندی مقاله درمان میگرن و علائم
انواع دیگری نیز از این بیماری وجود دارد مانند میگرن قاعدگی، آسفالژیک، هورمونی، خوشه ای، عروقی، کودکان، شکمی و غیره. برای درمان میگرن معمولا از داروهای متفاوتی استفاده می کنند و عوارض جانبی زیادی دارند. ضمنا ممکن است تشخیص 100 درصدی درمان صورت نگیرد. لورتا روش کاری همراه با ترمیم کارکرد مغز دارد که می تواند در چند جلسه بدو دارو به بهبود این بیماری بسیار کمک کند. از مزیت های لورتا این است که بدون هیچگونه عوارض جانبی و صرفا ار طریق تقویت سیستم پاداش و تنبیه مغز به درمان میگرن می پردازد و با گرفتن نقشه مغزی، نوع میگرن شما را به طور دقیق تری تشخیص می دهد.
اگر میگرن دارید ممکن است تا به حال هر چیزی را برای تسکین آن امتحان کرده باشید. مواردی که در این مقاله به آن اشاره شد خارج از محدوده ی دارو ها است اما قبل از انجام آنها با پزشک خود مشورت کنید. در طب سوزنی، سوزن های نازک در نقاط خاصی از بدن قرار داده میشود. برخی تحقیقات نشان داده است که طب سوزنی میتواند تسکینی بر میگرن باشد و تعداد سردرد ها را کاهش دهد. برای انجام چنین درمان هایی حتما به کسی که در انجام این کار متخصص است مراجعه کنید و به هر کسی اعتماد نکنید.
- ماساژ درباره تاثیر ماساژ روی میگرن تحقیقات زیادی نشده است اما در تحقیقاتی که با تازگی انجام گرفته اشخاصی که ماساژ را تجربه کرده اند تعداد سردرد هایشان کاهش یافته است. البته زمانی که سردرد میگرنی شروع میشود ماساژ نمیتواند باعث کاهش درد شود. یکی دیگر از دلایل اینکه ماساژ توصیه میشود این است که باعث کاهش استرس میشود، استرس یکی از عوامل تحریک کننده میگرن است.
- مکمل ها تحقیقات نشان داده خوردن ریبوفلاوین ویتامین B2 باعث کاهش سردرد های میگرنی میشود. البته در طول سردرد این مکمل نمیتواند به کاهش درد کمکی کند. کوآنزیم Q-10 نیز میتواند به کاهش میگرن در کودکان و بزرگسالان کمک کند، البته چند ماه طول میکشد تا مزایای آن را ببینید. البته قبل از اینکه مکملها را استفاده کنید حتما با پزشک خود مشورت کنید تا با دیگر داروها ناسازگاری نداشته باشد.
- تکنیک های آرام بخش به دلیل اینکه میگرن در بیشتر مواقع با استرس تحریک میشود تمرینات آرامش بخش میتواند بسیار کمک کننده باشد. برخی روشها نتایج بسیار خوبی دارند این تکنیکها شامل نفس عمیق و آرام سازی و شل کردن عضلات نقاط مختلف بدن میشود. با انجام چنین تمریناتی میتوانید جلوی حملات میگرنی را قبل از وقوع آنها بگیرید.
- ورزش داشتن ورزش هوازی روزانه میتواند تعداد حملات میگرنی را کاهش دهد. داشتن 40 دقیقه پیاده روی سه روز در هفته میتواند همانند مدیتیشن و تمرینات آرامش بخش تاثیر زیادی روی کاهش و کنترل میگرن داشته باشد. قبل از تغییر روش درمانی خود حتما با پزشک مشورت کنید.از آنجایی که استرس عامل اصلی میگرن است ورزش کردن می تواند به کنترل استرس کمک کند. سعی کنید صبح ها قبل از شروع به کار حتما ورزش کنید.
- دستکاری ستون فقرات نظریه هایی هست که دستکاری ستون فقرات توسط یک فیزیوتراپ میتواند روی میگرن تاثیر گذار باشد. یک تحقیق کوچک نیز تاثیر این کار روی میگرن را تایید کرده است اما با این حال دستکاری ستون فقرات ریسک هایی نیز دارد. اگر میخواهید این کار را انجام دهید حتما از قبل با یک متخصص صحبت کنید.
- صحبت درمانی مشاوره برای میگرن ممکن است کمی تعجب آور باشد. رفتار درمانی نوعی درمان با صحبت است که به تغییر الگو های رفتاری فرد میپردازد. این کار به آن معنا نیست که فرد مشکلات رفتاری دارد و یا سردرد میگرنی او خیالی است. این روش به فرد کمک میکند شرایطی را که باعث حملات میگرنی میشود را کنترل کند. این روش در کنار استفاده از دارو بسیار مفید و کاربردی است.
- تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال تحریک مغناطیسی ترانس کرانیال ( TMS ) در این روش با استفاده از وسیله ای مغناطیسی که در برابر سر گرفته میشود پالس های مغناطیسی بدون دردی به مغز ارسال میشود. با اینکه استفاده از TMS آنچنان گسترده نیست اما آزمایشات امید بخش بوده است. در افرادی که میگرن همراه با اختلالات بینایی همراه است TMS شدت و مدت این اختلالات را در هنگام حمله ی میگرنی کاهش میدهد.
- تغییرات رژیمی بعضی افراد متوجه میشوند غذاهای خاصی باعث تحریک میگرن آنها میشود. برخی از این غذاهای عبارتند از الکل، کافئین، غذاهای کنسرو شده، شکلات، سوسیس و کالباس، برخی از مواد لبنی. دنبال کردن آنچه در روز میخورید به شما کمک میکند بفهمید چه غذاهایی بیشتر باعث تحریک حملات میگرنی میشود. اگر احساس کردید به غذایی حساس هستید آن را از برنامه خود حذف کنید تا برایتان ثابت شود در نبود آن غذا سردرد های میگرنی تان کاهش پیدا کرده.
- داروهای گیاهی قرنهاست که مردم برای درمان سردرد های میگرنی از دارو های گیاهی استفاده میکنند. و این داروها برای بعضی افراد واقعا کارساز بوده است. داروی گیاهی گل مینا تهوع و حساسیت به نور در طول میگرن را کاهش میدهد و تعداد سردرد های میگرنی را نیز کاهش میدهد. برخی تحقیقات نشان داده گیاه دارویی باتربور به پیشگیری از میگرن کمک میکند. از هر داروی گیاهی که میخواهید استفاده کنید ابتدا با پزشک خود مشورت کنید
- فشار: بسیاری از مردم میدانند در هنگام حملات میگرنی فشارهای نرم به سر، صورت و گردن میتواند به کم کردن درد کمک کند. برخی از این تکنیک ها: فشار خط ابرو و زیر چشم ماساژ فک و گیجگاه در یک حرکت دایره ای ماساژ قاعده ی جمجمه با چیزی مثل توپ تنیس انواع این حرکات برای کاهش درد میگرن هستند که هم هزینه ای ندارند و هم باعث بدتر شدن اوضاع نمیشوند پس ارزش امتحان کردن را دارند
- خواب: تحقیقات نشان داده خواب بی کیفیت و میگرن با هم در ارتباط هستند. پس سعی کنید برخی از عادات بد موقع خود را ترک کنید. حتما امتحان کنید اگر شبها زودتر بخوابید و خواب مفید داشته باشید، روز بعد سردرد کمتری را تجربه خواهید کرد. برخی کارهایی که باید انجام دهید: در رختخواب تلوزیون تماشا نکنید، کتاب نخوانید و به موسیقی گوش ندهید. چرت زدن ممنوع دو تا چهار ساعت قبل از خواب آب ننوشید هر شب در ساعت مشخصی به رختخواب بروید، سعی کنید 8 ساعت بخوابید
- به صدای بدن خود گوش کنید با بررسی مشکلات و علائم میگرن زمینه های سردرد خود را پیدا کنید. احتمالا محرک هایی همچون تغییرات هورمونی، استرس، کم خوابی و عادات نادرست غذایی میگرن را تشدید میکنند. به مرور زمان با کنترل این محرک ها سردرد خود را بهبود ببخشید. عادات خوب برای مقابله با میگرن سبک زندگی تاثیر بسیار بالایی روی میگرن دارد. برنامه غذایی را دنبال کنید که غذاهای نا مناسب برای شما را بشناسد. وعده های اصلی را حتما بخورید هیچگاه نگذارید بدنتان بی آب شود همیشه ورزش داشته باشید. وزن خود را ایده آل نگه دارید . چرا به دنبال درمان مکمل هستید؟ درمانهای تکمیلی میتواند گزینه ی مناسبی باشد اگر شما: از درمان تجویز شده نتیجه لازم را نگرفته باشید. از عوارض جانبی در امان نباشید. شرایطی دارید که از خوردن داروهای میگرنی ممنوعتان میکند. علاقه ای به خوردن دارو ندارید معمولا درمانهای اصلی در کنار درمانهای مکمل نتایج خوبی دارند. اما حتما در مورد هر روش درمانی که میخواهید شروع کنید ابتدا با پزشک خود مشورت کنید. به گفته های دکتر خود عمل کنید.